Guatr

guatr

GUATR NEDİR?

Tiroid bezi boynun ön tarafında soluk borusunu önden saran, kelebek şeklinde 20-25 gram ağırlığında bir iç salgı bezidir. Metabolizmayı düzenleyen T3 ve T4 hormonlarını salgılar. Tiroid bezinin anormal büyümesiyle guatr denilen hastalık ortaya çıkar. Guatr hastalığında tiroid bezinde nodül görülebilir. Bu duruma nodüler guatr hastalığı, nodüller çok sayıda ise multinodüler guatr hastalığı adı verilir. Nodül veya nodüllerin muayene ve ultrason bulguları tiroid kanseri açısından şüpheli ve/veya tiroid nodül çapı 2cm‘nin üzerinde ise tiroid ince iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB) yapmak gerekir. Guatr hastalığında tiroid bezi az (hipotiroidi) veya çok (hipertiroidi) çalışabilir. Tiroid bezinin fonksiyonunu ifade eden bu rahatsızlıklar kan tahlilinde T3, T4 ve TSH seviyelerine bakılarak tespit edilebilir.  

GUATR NEDENLERİ

Tüm dünyada guatrın en yaygın sebebi iyot eksikliğidir. Tiroid hormonu yapımında iyot çok etkilidir dolayısıyla iyot yokluğunda yeteri kadar tiroid hormonu yapılamaz ve beyin, tiroid bezini sürekli hormon yapması için uyarır. Bu durum da tiroid bezinin büyümesine yol açar. İyot eksikliği gibi diyetle iyot alımının fazlalığı da guatra neden olabilir.

Guatrın bir başka nedeni ise Hashimoto tiroididir. Tiroid hücresine karşı vücut otoantikor üretir yani vücut kendi tiroid bezine yabancı bir doku gibi davranır dolayısıyla Hashimoto tiroidinde tiroid bezi bağışıklık sistemi tarafından tahrip edilir. Tahrip olan tiroid bezi yeteri kadar hormon üretemez ve bu durumda hipofiz bezi tiroid bezini sürekli hormon yapması için uyarır. Sonuçta tiroid bezinde büyüme yani guatr gelişir.

Bir diğer guatr sebebi olan Graves hastalığında ise bağışıklık sistemi, tiroid uyarıcı immünglobulin salgılanmasını sağlar. Buna bağlı guatr ve hipertroidi gelişir.

Guatr nodülsüz ve nodüllü olacak şekilde iki tipte bulunur. Nodülsüz guatrda, tiroid bezi simetrik olarak büyümüştür ve yumuşaktır. Nodüllü guatr ise genellikle tiroid bezi yeteri kadar tiroid hormonu üretemediği zaman ortaya çıkar dolayısıyla yetersiz hormon üretimi sonucunda beyinden gelen uyarılara bazı bölgelerdeki hücreler yanıt verir. Buna bağlı olarak tiroid bezi içinde nodüller gelişir. Tiroid nodüllerinin ortalama % 5 (% 4-20) kadarında tiroid kanseri riski vardır.

Gebelik de bir diğer guatr nedenidir. Gebelik esnasında salgılanan HCG hormonu tiroid bezinde büyümeye yol açar. Tiroid kanseri ilk belirtisini guatr olarak verebilir.

GUATR BELİRTİLERİ

Guatr bazı hastalarda hiç belirti vermezken, bazı hastalarda boyunda şişliğin yanında yutma güçlüğü, öksürük, nefes darlığı ve ağrıya yol açabilir. Guatrda tiroid bezinin az veya çok hormon salgılamasına bağlı belirtiler de görülür.

Yetersiz hormon salgılanması durumunda kilo alma, uyku hali, uyuşukluk, kuru ve kaba cilt, kabızlık, halsizlik ve saç dökülmesi görülebilir. Normalden fazla hormon salgılandığında ishal, çarpıntı, baş ağrısı, titreme, sinirlilik ve bulantı görülebilir. 

GUATR KİMLERDE DAHA SIK GÖRÜLÜR?

Guatr her yaşta hastada ortaya çıkabilir. Ancak orta yaş üstü insanlarda ve kadınlarda  daha sık görülür. İyot eksikliği, kalıtım, geçirilen viral enfeksiyonlar, lityum kullanımı, radyasyon, gebelik, menopoz ve sigara kullanımı guatrın en sık nedenleridir. 

GUATR TANISI

Guatr tanısında hekim öncelikle tiroid bezini ve boynu muayene ettikten sonra tiroid hormon testleri ve tiroid ultrasonografisi ister. Gereken vakalarda tiroid sintigrafisi ve ince iğne biyopsisi de yapılabilir; tiroid antikorlarına bakılabilir. Kesin tanı, ince iğne biyopsisi ile konur.

GUATR TEDAVİSİ

Guatr tedavisinde ilaç tedavisi, radyoaktif iyot tedavisi ve cerrahi tedavi yöntemlerinden bir veya birkaçı uygulanabilir. Hastada hormon eksikliği saptanmışsa hormon ilaçları kullanılır. Tam tersine hormon fazlalığı varsa tiroid hormonunu baskılayacak veya üretimini engelleyecek ilaçlar ve radyoaktif iyot tedavisi uygulanabilir.

Nodüler guatrda genellikle cerrahi tedavi tercih edilir. Cerrahi tedavide tiroid bezinin bir kısmı veya tamamı çıkarılabilir. Guatrda cerrahi kararı, hastanın hormon düzeyi, kanser şüphesi veya varlığı, yutma veya solunum sıkıntısı (bası belirtileri) olması ya da kozmetik nedenlere bakılarak verilmektedir. Guatr ameliyatlarında bazı komplikasyonlar oluşabilir. En önemli komplikasyon ses kısıklığıdır. Operasyondan sonra ses kısıklığı, ses tellerinin hasar görmesi sonucu oluşur.

Cerrahi operasyon esnasında paratiroid bezler yanlışlıkla çıkarılırsa hastada kalsiyum eksikliği gelişir. Bu durumda hastaya ilaç olarak kalsiyum ve D-vitamini vermek gerekir. Günümüzde gelişmiş tıbbi cihaz ve tekniklerle Guatr cerrahisi sıfıra yakın komplikasyon oranları ile başarıyla yapılmaktadır.

NE ZAMAN GUATR AMELİYATI OLMAK GEREKİR?

  • Tiroid bezinin çevre dokulara (soluk borusu, yemek borusu, boyun atar ve toplar damarları vb) bası yapacak kadar ileri derecede büyümesi,
  • Guatr hastalığına bağlı hastada ses kısıklığı, yutma güçlüğü ve/veya solunum zorluğu vb. bası belirtilerinin görülmesi,
  • Tiroid İİAB neticesinde tiroid kanseri ve/veya tiroid kanser şüphesi tespit edilmesi,
  • Toksiknodüler/multinodüler guatr hastalığının (halk arasında zehirli guatr olarak bilinen nodüler/multinodüler guatr ile birlikte tiroid bezinin çok çalıştığı durum) bulunması,
  • Tiroid bezinin çok çalıştığı Basedow – Graves hastalığında hasta radyoaktif iyot tedavisi görmek istemiyor ya da bu tedaviye engel bir durumu var, hele hele hastalık gözlere de vurmuşsa (egzoftalmus) guatr ameliyatı olmak gerekir.

TSH NEDİR?

  • TSH (Tiroid Stimüle edici (Uyarıcı) Hormon) hipofiz bezinden salgılanan ve tiroid bezine etki eden bir hormondur. Hipofiz bezi beyin tabanında bulunan bezelye büyüklüğünde bir salgı bezidir. Hipofizden TSH dışında birçok hormon salgılanır.

    TSH, tiroid bezinden tiroid hormonlarının (T3 ve T4) salgısını ve sentezini arttırır. Tiroid hormon seviyesi azalınca TSH artar, tiroid hormon seviyesi artınca TSH azalır. Yani tiroid hormonları ile TSH arasında ters orantı vardır. TSH yüksekliği tiroid bezinin az çalıştığını ve tiroid hormonlarının (T3, T4) yetersiz olduğunu gösterir (Hipotiroid). TSH düşüklüğü ise tiroid bezinin fazla çalıştığını ve tiroid hormonlarının (T3,T4) gereğinden fazla olduğunu gösterir (Hipertiroidi; Halk arasında zehirli guatr).Tiroid bezi uzun müddet yüksek TSH’a maruz kalırsa büyür bu duruma da guatr adı verilir.

    Sonuç olarak tiroid bezinin çalışması kandaki TSH seviyesinin ölçümü ile ortaya konur. 

Hizmetlerimiz

Bize Mesaj Gönderin

İletişim

Randevu ve Bilgi Almak İçin Bizi Arayın